Elk jaar bij dodenherdenking brengen we ons te binnen: ‘nooit meer oorlog’. Elk jaar vallen we even stil voor wat gebeurde met de Tweede Wereldoorlog en met oorlogen tot in onze tijd, een wereld vol geweld. Oorlog breekt vaak iets in mensen. Buren kunnen ineens je vijand zijn door wat van hogerhand beslist wordt. Zo gauw mensen worden uitgesloten en muren gebouwd worden in plaats van bruggen, zit je op een hellend vlak. Hoe anders is het als we in onze eigen omgeving dan toch mét elkaar leven en van elkaar willen léren.
Hoe reageer je op de komst van vluchtelingen naar jouw dorp? Als je weet te luisteren naar het verhaal van anderen, zeker als ze ontstellende dingen hebben meegemaakt, leer je die anderen kennen en respecteren. Er kunnen zelfs banden voor het leven ontstaan. Dit gebeurde ook met de evacuatie ruim 80 jaar geleden vanuit ónze omgeving naar elders, al was dat maar voor zeven maanden: vreemdelingen werden familie! Het helpt als je compassie hebt voor mensen die in een moeilijk schuitje zitten. Voordat je het weet, zit je in hetzelfde schuitje, moet je zelf vluchten. Als je goed bent voor anderen, geloof je eerder dat het weer goed komt. Als je te vol zit van jezelf of je laat leiden door angst, komt er geen contact. Laten we de verbinding zoeken, onze naasten in nood helpen. Daar worden we zelf betere mensen van. Op ontmenselijking in onze samenleving rust geen zegen, evenmin op het bestrijden van elkaar. Wat jij niet wilt dat jou geschiedt, doe dat ook een ander niet. Hoe bijzonder is het als we in het leven iets goeds kunnen betekenen voor een ander. Daarom is het goed dat we stilstaan bij wat ons mensen verbindt.
Niemand wordt geboren om te haten. Het is de liefde die redt en in leven houdt. Aldus een toen jonge danseres die Auschwitz heeft overleefd. In de moeilijkste omstandigheden, ook in een oorlog, kun je het volhouden, als je kunt blijven staan in de liefde. Als je menselijk en mild bent, zul je altijd gezag uitstralen. Enorme inspanningen kan het vergen om vrede te bereiken of te bewaren, in te zetten op dialoog en samenwerking, te luisteren naar de ander, mee te voelen met het leed van de ander. Als je mensen of landen niet meer kunt zien als tochtgenoten, is er aan beide kanten slechts verlies, wordt het over en weer steeds onmenselijker. In deze tijd van polarisatie en vele oorlogen in de wereld worden we uitgedaagd om de weg te bewandelen van vrede en verzoening. Dat we op de plek waar we leven, met vriend en vijand één familie kunnen zijn. We hebben elkaar nodig, over álle grenzen heen en onvolmaakt zoals we zijn.
