In dit leerdocument (Magnifica humanitas) van de katholieke Kerk over kunstmatige intelligentie (AI) van mei 2026 behandelt paus Leo XIV de digitale revolutie vanuit het perspectief van de katholieke sociale leer.
Een beschaving van liefde stelt hij voor, vanuit gerechtigheid, dialoog, solidariteit en gedeelde verantwoordelijkheid, in plaats van een cultuur van macht en oorlog. Hij roept op tot technologie die de menselijke waardigheid beschermt. Zijn rondzendbrief begint hij met een sprekend beeld: de mensheid, door God geschapen in al haar grootsheid, staat vandaag voor een cruciale keuze: een nieuwe Toren van Babel bouwen of de stad bouwen waarin God en de mensen samenwonen. Kies je voor het ongecontroleerde gebruik van technologie door de mensheid, gedreven door trots en zelfgenoegzaamheid, wat uiteindelijk leidt tot versnippering en verdeeldheid? Of kies je voor wederopbouw als een gemeenschap die samenwerkt, geworteld in gebed en zorg voor de kwetsbaren? Tot gemeenschap is de mens geroepen en in staat, geschapen als hij is naar het beeld van de Drie-ene God, gemeenschap van Personen – Vader, Zoon en heilige Geest – de liefde zelf in relatie, uitgedrukt in wederzijdse zelfgave en in het delen met de wereld (nr.48). Christus de Zoon heeft ons dit geopenbaard in zijn leven, zijn lijden, dood en verrijzenis. Die liefde is de kern van het leven en van de menselijke waardigheid. Die kan nooit door machines worden vervangen, hoe vergevorderd technologie ook is. De mens met menselijke intelligentie, geweten, vrijheid en innerlijke groei moet altijd leidend zijn bij technische innovatie en op verantwoorde wijze gebruik en grenzen vaststellen van kunstmatige intelligentie (nr.97-99).
Aandacht verdient het feit dat huidige AI-systemen grote hoeveelheden energie en water vergen, met enorme gevolgen voor het milieu (nr.101). AI in allerlei toepassingen kan mensen helpen. Met AI kan echter ook het menselijke aspect op de achtergrond raken of verdwijnen, afhankelijk van intentie en werkwijze van ontwerpers en ontwikkelaars (nr.102). Met zorg ziet de paus dat AI-middelen veelal in handen zijn van monopolies die de wereldwijde ongelijkheid vergroten; dan is er voor kwetsbaren geen plek meer; en verdwijnen mededogen en vergeving allengs uit zicht (nr.103). Met de focus op efficiëntie en totale controle (nr.112). Menselijkheid dient echter altijd, ook in technologische ontwikkelingen (trans- en posthumanisme), centraal te staan. Anders keert wetenschappelijke en technologische vooruitgang zich uiteindelijk tegen de mensheid (nr.115-117).
AI kan, indien goed gebruikt, bijdragen aan goede communicatie. Maar in de praktijk versterkt AI de desinformatie die er al was, en wordt door de macht gebruikt om, los van de waarheid, aan anderen op te leggen wat zij wil dat anderen als waar aanvaarden (nr.132-133). Zo staat de democratie op losse schroeven. Paus Leo roept ook christelijke gemeenschappen op tot transparantie in de communicatie, memoreert het seksueel misbruik in de Kerk en dankt voor de stem die journalisten hebben gegeven aan slachtoffers van misbruik, daarbij paus Franciscus citerend (nr.138).
Een ‘rechtvaardige oorlog’ is achterhaald (nr.192), zegt paus Leo. Maar in de politiek wordt gedaan alsof oorlog onvermijdelijk is en vrede utopisch of irrationeel (nr.205). AI vervaagt de dunne grens tussen verdediging en agressie (nr.183). Er ontstaat een machtscultuur. Oorlog wordt normaal, evenals het streven naar grotere militaire macht (nr.188). AI verlaagt de drempel tot gebruik van geweld (nr.198). Financiële belangen dragen bij aan het aanwakkeren van spanningen in de wereld (nr. 193).
Terwijl de verwarring om ons heen woedt, groeit het goede in stilte uit de aarde (nr.210). We kunnen bijdragen aan een meer humane beschaving, als we onze woorden ‘ontwapenen’, gerechtigheid doen, kijken door de bril van slachtoffers, een gezond realisme cultiveren, en bidden en hopen. Voor de grote spelers legt paus Leo de nadruk op dialoog en diplomatie (nr.214). De beschaving van de liefde is een veeleisend project dat erin bestaat naastenliefde om te zetten in structuren van rechtvaardigheid, broederschap een institutionele vorm te geven, anderen te beschouwen als bondgenoten voor de opbouw van het algemeen welzijn (nr.186).
Het doel is ieder mens in staat te stellen waardig te leven door zijn of haar eigen werk (nr.149). De staat heeft de taak om werkgelegenheid te bevorderen. Automatisering kan veel mensen werkloos maken. Machines zijn er voor de mens en niet andersom. Het mag niet zo zijn, dat mensen zich moeten aanpassen aan de snelheid van machines (nr.150).
De bouw van Babel of de wederopbouw van Jeruzalem begint in ieder van ons: de exclusieve liefde voor zichzelf of de liefde voor God en de naaste (nr.130). Wat de mensheid redt, is de goddelijke liefde die neerdaalt in het meest kwetsbare punt van onze geschiedenis en deze van binnenuit vernieuwt. Daarom nodig ik, als gelovige onder gelovigen, iedereen uit om in het aangezicht van de Zoon van God stil te staan bij de grootsheid van de mensheid, die ook licht werpt op het tijdperk van de kunstmatige intelligentie. Zelfs wanneer machines uitblinken in efficiëntie, blijft een menselijk gezicht dat vraagt om aangekeken te worden, het centrum van onze geschiedenis (nr.232-233).
De spiritualiteit die we nodig hebben is een eucharistische spiritualiteit; dat we, hoewel met velen en divers, in Christus allen één zijn (nr.234-235). En dat we trouw blijven aan de waarheid, investeren in onderwijs, relaties koesteren en rechtvaardigheid en vrede nastreven (nr.236).
In het boek Openbaring (Apokalyps) daalt het nieuwe Jeruzalem neer als een geschenk voor heel Gods volk, klaar als een bruid die zich voor haar man heeft getooid. De muren van Jeruzalem zijn nu versieringen van de Bruid van het Lam, niet meer ter verdediging. De poorten staan open voor alle volken. Gods aanwezigheid biedt licht en leven aan iedereen. Een visioen ter bemoediging (nr.242). Laten we zoals Maria wevers van hoop worden in onze wereld, door te delen wie we zijn en wat we hebben, zodat de aanwezigheid van Jezus onder ons mag groeien en zijn Koninkrijk vorm krijgt. In de nederige trouw van het dagelijks leven kan zelfs het tijdperk van AI een tijd worden waarin de heilige Geest de beschaving van de liefde in ons tot stand brengt (nr.245).
